Dolandırıcılık Suçu ve Cezası Nedir? (2025)

Dolandırıcılık suçu ve cezası, basit dolandırıcılık ve eylemin işlenme şekline göre nitelikli dolandırıcılık olarak iki ayrı başlıkta incelenebilmektedir. Dolandırıcılık suçu Türk Ceza Kanunu’nda mal varlığına ilişkin suçlar arasında yer almaktadır. Bu suçun oluşması için fail kişinin mağdur nitelikteki kişiyi aldatması ve onun, ondan başka kişilerin zararına yol açacak şekilde kendisine, başka kişilerin yararına eylemde bulunması şeklinde açıklanmaktadır.

Dolandırıcılıkta mağdurun iradesine zarar vererek kişiyi yönlendirmek üzere hileli davranışlarda bulunmak; bu suçun temelini oluşturmaktadır. Dolandırıcılık suçunun oluşması için anlaşılabileceği üzere haksız bir çıkar oluşması gerekir. Bu suç türü şikayete bağlı suçlar arasında yer almamakta olup; savcılığın, suçun işlendiğini tespit ettiği anda soruşturma başlatması ve aynı zamanda suçun işlendiğine kanaat getirilirse soruşturmanın neticesinde de kamu davası başlatması gerekir. Dolandırıcılıkta en yaygın emsalleri bulunan suçlardan biri olmakta ve birçok farklı unsur altında incelenebilmektedir.

Dolandırıcılık Nedir?

Dolandırıcılık suçu bir kişinin başka bir kişiyi hileli davranışlarla aldatıp, onun veya başkasının zararına olacak ve aynı zamanda kendisinin veya bir başkasının bu eylemden menfaat elde edecek harekette bulunmasıyla oluşmaktadır. Dolandırma suçunda şikayet süresi bulunmamaktadır, fakat suçun basit haline göre dolandırıcılıkta dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu nedenle mağdur sıfatındaki kişinin bu süre içinde şikayet hakkını kullanması ve olayın savcılığa bildirilmesi gerekir.

Her ne kadar takibi şikayete bağlı suçlar arasında yer almasa da Türkiye Cumhuriyeti Kanunu’nun 157. Maddesine göre basit dolandırıcılık, taraflar arasında uzlaşma prosedürünü gerektirmektedir. Dolandırma suçu gibi uzlaşma kapsamında yer alan suçlar soruşturma aşamasından kovuşturma aşamasına dek ilk önce uzlaştırma prosedürünün uygulanmasını gerektirir. Eğer uzlaşma sağlanmazsa yargı devam edecektir. Basit dolandırma suçu uzlaşma kapsamında olsa da nitelikli dolandırma suçu uzlaşma kapsamında değildir.

Basit Dolandırıcılık Suçu Cezası ve Unsurları

Basit dolandırma suçunun tanımı, failin hileli davranışlarda bulunup mağduru aldatarak onun zararına ve kendi yararına haksız menfaat elde etmesi şeklinde açıklanmıştır. Basit dolandırıcılıkta fail, hileli hareketleri bilinçli ve ustaca gerçekleştirir. Bu durumda failin sergilediği hileli hareketler mağdurun doğruluğu denetleyip inceleme olanağını ortadan kaldırır. Failin gerçekleştirdiği eylemin basit dolandırıcılık kapsamında, eylemi bu hareketi karmaşık hale getiren araçlar kullanmayıp yeteneklerini kullanır.

Örnek olarak kişinin başka bir ülkeden ürün getirtebileceğini söyleyip para alması ancak herhangi bir ürün getirtmemesi ve parayı iade etmemesi, kişinin evli olduğu halde evli olmadığını belirtip karşı taraftan takı alması gibi olaylarda basit dolandırıcılık suçu ortaya çıkmaktadır. Basit dolandırıcılık suçu, Türkiye Cumhuriyeti Kanunu’nda madde 157’ye göre şu şekilde cezalandırılmaktadır;

• TCK 157’ye göre basit dolandırıcılık suçunu işleyen kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Cezası ve Unsurları

Nitelikli dolandırıcılık suçu ise Türkiye Cumhuriyeti Kanunu’nun 158. Madddesine göre düzenlenmiştir. Nitelikli dolandırıcılık suçunu basit dolandırıcılık suçundan ayıran bazı önemli noktalar bulunmaktadır. Basit dolandırıcılıkta fail herhangi bir araç kullanmadan, yeteneklerini kullanarak suçu işler. Ancak nitelikli dolandırıcılıkta fail, eylem içerisinde hileli hareketler gerçekleştirirken mağdur konumundaki kişinin güvenini elde etmek amacıyla ya da mağduru ikna etmek amacıyla birtakım araçlar kullanır. Şu durumlar nitelikli dolandırıcılık altında değerlendirilebilir;

1. Failin, bilişim sistemlerini ve banka, kredi kurumlarını araç olarak kullanması.
2. Dinin istismar edilmesi ve kişinin inancının menfaat elde etmek üzere kullanılması.
3. Mağdurun içinde bulunduğu zor durumdan yararlanılarak menfaat elde edilmesi.
4. Mağdurun algılama yeteneğinin zayıflığından faydalanılarak menfaat elde edilmesi.
5. Basın ve yayın kuruluşlarının sağladığı kolaylıklardan faydalanılarak suçun işlenmesi.
6. Suçun, taraflar arasında gerçekleşen ticari bir faaliyet esnasında gerçekleştirilmesi.
7. Serbest meslek sahibinin, mesleğine duyulan güveni kötüye kullanarak suç işlemesi.
8. Sigorta bedelini almak maksadıyla nitelikli dolandırıcılık suçunun gerçekleştirilmesi.
9. Kişinin kendisini kamu veya banka, sigorta gibi kurumların çalışanı olarak tanıtması.
10. Banka ve diğer kurumlar tarafından açılmaması gereken bir kredinin sağlanması.

Aynı zamanda nitelikli dolandırıcılık ceza Türkiye Cumhuriyeti Kanunu 158. Maddesine göre alınacak cezanın, üç veya daha fazla kişi tarafından birlik olunarak işlenmesi durumunda yarı oranında artacaktır. Bunun dışında suç işlemek için oluşturulmuş bir örgüt içerisinde nitelikli dolandırma suçu işlenmesi durumunda alınacak ceza bir kat arttırılacaktır. Türkiye Cumhuriyeti Kanunu 158. Maddesinde nitelikli dolandırma suçu cezası şu şekilde tanımlanmıştır;

• TCK 158/ Nitelikli Dolandırıcılık Suçu: 24.11.2016 tarihinden önce işlenmiş nitelikli dolandırıcılık suçu cezası 2 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasıdır. Bu tarihten sonra işlenmiş nitelikli dolandırıcılık suçunun cezası 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ve beşbin güne kadar adli para cezası olacaktır.

1, basit dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık olarak iki ayrı başlık altında değerlendirilmektedir. Failin alacağı ceza da bu ölçüde değişiklik göstermektedir. Dolandırma suçunda failin profesyonel bir hukuk desteği alması; ceza avukatının failin durumu, olayın durumu, eylemin gerçekleşme şekli, tanık ve kanıtlar, deliller ile iyi bir savunma gerektirmektedir.